!!!طـنــــــز یـمـــــــــــات

satire and comedy مطالب علمی و سرگرمی درباره طنز و کمدی

!!!طـنــــــز یـمـــــــــــات

satire and comedy مطالب علمی و سرگرمی درباره طنز و کمدی

!!!طـنــــــز یـمـــــــــــات
سایت خنده حلال
به بررسی علمی طنز و کمدی می پردازیم
در کنارش خنده حلال هم در دستور است
یا من هو اضحک و ابکی
پیام های کوتاه
تبلیغات
Blog.ir بلاگ، رسانه متخصصین و اهل قلم، استفاده آسان از امکانات وبلاگ نویسی حرفه‌ای، در محیطی نوین، امن و پایدار bayanbox.ir صندوق بیان - تجربه‌ای متفاوت در نشر و نگهداری فایل‌ها، ۳ گیگا بایت فضای پیشرفته رایگان Bayan.ir - بیان، پیشرو در فناوری‌های فضای مجازی ایران
آخرین نظرات
چهارشنبه, ۲۰ تیر ۱۳۹۷، ۱۰:۳۵ ق.ظ

خنده تا حد جنون در گفته مولوی

نتیجه تصویری برای مولوی
خنده تا حد جنون در گفته مولوی


یکی از مبانی مهم که در دریای بیکران معارف و اخلاق مثنوی معنوی، بر روی آن دست گذاشته شده است «طلب» و زحمت کشیدن برای رسیدن است:

آب کم جوی تشنگی آور به دست        تا بجوشد آبت از بالا و پست

لذا در جاهای مختلف این را تذکر میدهد. در داستان صوفی نیز داستانی از خیاطی نقل میکند که از لباسهای مردم می دزدید. شخصی گفت من فریب دَرزی (خیاط) را نمی خورم اما دیگران گفتند از تو زرنگتر را تشنه سرآب برده و برگردانده است:

         گفت خیاطى است نامش پور شش            اندرین چستى و دزدى خلق کش‏

         گفت من ضامن که با صد اضطراب            او نیارد برد پیشم رشته تاب‏

         پس بگفتندش که از تو چُست تر            مات او گشتند در دعوى مپر

         رو به عقل خود چنین غره مباش            که شوى یاوه تو در تزویرهاش‏

آن شخص چون طعن دیگران را دید، سرش گرم شد و بر سر موفقیتش بر این کار، شرط بست که مَرکبم را میدهم اگر چنان شود:

         گرم‏تر شد ترک و بست آن جا گرو            که نیارد برد نى کهنه نه نو

         مطمعانش گرم‏تر کردند زود            او گرو بست و رهان را بر گشود

         که گرو این مرکب تازى من                 بدهم ار دزدد قماشم او به فن‏

         ور نتاند برد اسبى از شما                            واستانم بهر رهن مبتدا

آن شخص ترک شب را تا به صبح در فکرت به سر برد و صبح پارچه اطلسی را برداشت و نزد او برد و یا سلام و احوال پرسی شیفته او شد و تماما خود را در اختیار او قرار داد:

         ترک را آن شب نبرد از غصه خواب            با خیال دزد مى‏کرد او حراب‏

         بامدادان اطلسى زد در بغل                    شد به بازار و دکان آن دغل‏

         پس سلامش کرد گرم و اوستاد            جست از جا لب به ترحیبش[1] گشاد

         گرم پرسیدش ز حد ترک بیش               تا فکند اندر دل او مهر خویش‏

         چون بدید از وى نواى بلبلى                     پیشش افکند اطلس استنبلى‏

         که بِبُر این را قباى روز جنگ                   زیر نافم واسع و بالاش تنگ‏

         تنگ بالا بهر جسم آراى را                        زیر واسع تا نگیرد پاى را

         گفت صد خدمت کنم اى ذو وداد[2]            در قبولش دست بر دیده نهاد

         پس بپیمود و بدید او روى کار               بعد از آن بگشاد لب را در فشار

         از حکایتهاى میران[3] دگر                          و ز کرمها و عطاى آن نفر

         و ز بخیلان و ز تحشیراتشان[4]            از براى خنده هم داد او نشان‏

         همچو آتش کرد مقراضى برون            مى‏برید و لب پر افسانه و فسون‏

از درزی (خیاط) داستان گفتن و از ترک بسیار خندیدن، تا جایی که چشمانش باز نمیشد و این بهترین فرصت بود برای قیچی تیز کردن برای دزدی:

         ترک خندیدن گرفت از داستان            چشم تنگش گشت بسته آن زمان‏

         پاره‏اى دزدید و کردش زیر ران            از جز حق از همه احیا نهان‏

         حق همى‏دید آن ولى ستار خوست      لیک چون از حد برى غماز اوست‏

         ترک را از لذت افسانه‏اش            رفت از دل دعوى پیشانه‏اش‏

         اطلس چه دعوى چه رهن چى            ترک سر مست است در لاغ اچى‏[5]

آنقدر شوخی و مزاح و لاغ به دهان ترک خوش آمد که از همه چیز فراموش کرد و مانند یک معتاد او را قسم میداد که بیشتر لاغ زن، و او چنان کرد که ترک به حد بیهوشی و از خودبیخودی رسید:

         لابه کردش ترک کز بهر خدا            لاغ مى‏گو که مرا شد مغتذا

         گفت لاغى خندمینى آن دغا            که فتاد از قهقهه او بر قفا

         پاره‏اى اطلس سبک بر نیفه زد            ترک غافل خوش مضاحک مى‏مزد

         همچنین بار سوم ترک خطا            گفت لاغى گوى از بهر خدا

         گفت لاغى خندمین‏تر ز آن دو بار            کرد او این ترک را کلى شکار

         چشم بسته عقل جسته مولهه            مست ترک مدعى از قهقهه‏

         پس سوم بار از قبا دزدید شاخ            که ز خنده‏ش یافت میدان فراخ‏

درزی نیز آنقدر دزدید که آخر سر به رحم آمد ولی او ول کن نبود و در پی لاغ، هستی از کف میداد. جناب مولوی اینجا نکته ای را تذکر میدهند:

         اى فسانه گشته و محو از وجود            چند افسانه بخواهى آزمود

         خندمین‏تر از تو هیچ افسانه نیست         بر لب گور خراب خویش ایست‏

         اى فرو رفته به گور جهل و شک            چند جویى لاغ و دستان فلک‏

         تا به کى نوشى تو عشوه‏ى این جهان     که نه عقلت ماند بر قانون نه جان‏

         لاغ این چرخ ندیم کرد و مرد            آب روى صد هزاران چون تو برد

         مى‏درد مى‏دوزد این درزى عام            جامه‏ى صد سالگان طفل خام‏

سپس ملای رومی چند نکته حکیمانه نیز درباره خنده و سرمستی حاصل از آن بیان میکند و نتیجه آن را که غفلت است، گوشزد میکند که میدانی چه کالایی را از دست میدهی:

         خنده‏ى چه رمزى ار دانستیى            تو بجاى خنده خون بگرستیى‏

         اطلس عمرت به مقراض شهور                برده پاره پاره خیاط غرور

         سخت مى‏رنجى ز خاموشى او       و ز نحوس و قبض و کین کوشى او

         اخترت گوید که گر افزون کنم            لاغ را پس کلى‏ات مغبون کنم‏[6]

همانطور که بیان شد طنز بی حسی و غفلت را در پی دارد و این غفلت و بی حسی گریزگاهی است برای کسانی که دام پهن کرده اند. شاهراهی است طنز برای غفلت و بهربردن از غفلت دیگران. به هوش باشیم.



[1]  گشاده رویی و خوش رویی و مرحبا گفتن.

[2]  وداد: دوستی و محبت و مودت.

[3]  امیران و پادشاهان.

[4]  تحشیر: بسیار جمع کردن؛ بخل در نفقه دادن به اهل و عیال.

[5]  لاغ: شوخی، تمسخر، هزل. اچی: برادر بزرگ.

[6]  مثنوی معنوی، دفتر ششم. با تلخیص. بد نیست شعر به صورت کامل دیده شود.


نظرات (۱)

حکیمانه ملای رومی را خواندم و لذت بردم
پاسخ:
جزاکم الله و جزاه الله احسن الجزاء

ارسال نظر

ارسال نظر آزاد است، اما اگر قبلا در بیان ثبت نام کرده اید می توانید ابتدا وارد شوید.
شما میتوانید از این تگهای html استفاده کنید:
<b> یا <strong>، <em> یا <i>، <u>، <strike> یا <s>، <sup>، <sub>، <blockquote>، <code>، <pre>، <hr>، <br>، <p>، <a href="" title="">، <span style="">، <div align="">
تجدید کد امنیتی